«فَبَشِّرْ عِبَادِ  الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ» ( زمر: 17،18)

معنویت از نگاه قرآن

 ابوالقاسم فنایی: واژه‌ی «معنویت» و مشتقات آن در قرآن به کار نرفته است. در عین حال به دلیل حضور پررنگ آموزه‌های معنوی در قرآن می‌توان ادعا کرد که قرآن یک کتاب معنوی است، یا یک کتاب معنوی نیز هست. بنابراین، به جای پرسش از تعریف «واژه‌ی» معنویت از چشم‌انداز قرآن، بهتر است بپرسیم که «آیا مؤلفه‌های معنویت در قرآن یافت می‌‌‌شود؟»، یا «معنویت قرآنی چه ویژگی‌هایی دارد؟»، یا «اگر احیاناً تعریفی از سرشت معنویت یا ویژگی‌های انسان‌های معنوی یا سبک زندگی معنوی در قرآن می‌توان سراغ گرفت، آن تعریف یا ویژگی‌ها چیست؟».

امر خدا درباره ذبح اسماعیل «امر امتحانی» بود نه «امر واقعی»

 ابوالقاسم فنایی:  در باب مسئله ابراهیم (س) و دستور خداوند، آراء و نظرات گوناگونی مطرح شده است، و گروهی از متفکران این قصه را شاهدی درون دینی بر تقدم دین بر اخلاق قلمداد کرده‌اند. من سعی می کنم با استناد به روایت قرآن کریم از این واقعه، به تفسیر آن بپزدازم. رأی مختار من این است که در اینجا عمل غیراخلاقی صورت نگرفته است.

پروژه‌ی دين و اخلاق

 ابوالقاسم فنایی: پروژه‌ی دین و اخلاق اولاً و بالذات پروژه‌ای «فلسفی»،«دین‌شناسانه» و «اخلاق‌شناسانه» است، نه پروژه‌ای «روشنفکرانه»، هرچند پیامدهای نظری و عملی این پروژه توجیهی برای گنجاندن آن در ذیل پروژه‌های روشنفکرانه هم به دست دهد. نگارنده به جد بر این باور است که «فلسفه‌ورزی» و «فعالیت‌روشنفکرانه» دو مقوله‌ی متفاوت‌اند، و هر یک از آن‌ها هدف، ابزار، ادب و اخلاق و مخاطبان مخصوص به خود را دارد. آمیختن این دو به یکدیگر و نادیده‌گرفتن تفاوت‌های چشم‌گیرشان، علی‌الخصوص نادیده گرفتن ملاحظات اخلاقی مربوط به هر یک از این دو قلمرو به بهانه‌ی دیگری،کمترین ضرری که دارد این است که هر دو را خراب و ناکارآمد می‌کند و نتایج بسیار نامطلوب به‌بار می‌آورد.

کنکاشی در باب دین واخلاق در گفت و گو با ابوالقاسم فنایی

 صدای ایران؛ حیدر سمیرکرم- یکی از پروژه هایی که در درون جریان روشنفکری دینی درسالهای اخیر نمود بارزی داشته است پروژه ای است که به مفهوم واهمیت اخلاق وارتباط آن با دین می پردازد ودر میان روشنفکران دینی کسی که در این زمینه آثار گرانقدری به جامعه علمی ارائه داده است استاد ابوالقاسم فنایی است.

گفت و گوی ملکیان و فنایی درباره اخلاق، دین و عقلانیت

 سایت فرهنگی نیلوفر: مجله اندیشه ی پویا در شماره 15 خود(اردیبهشت 93) گفت و گوی استاد مصطفی ملکیان و دکتر ابوالقاسم فنایی درباره «نسبت اخلاق و دین» و «نسبت عقلانیت و دین» را  تحت عنوان «اخلاقی زیستن بدون دخالت دولت» به چاپ رساند. متن کامل این گفت وگو، اینک که شماره جدید این مجله صورت انتشار یافته است، تقدیم علاقه مندان می شود.

اخلاق دینی و اخلاق فرادینی در گفت و گو با دکتر ابوالقاسم فنایی(متن کامل)

اشاره: در بعد از ظهر یک روز زمستانی میزبان دکتر ابوالقاسم فنایی بودیم. موضوع گفت و گوی ما معطوف به دو کتاب «دین در ترازوی اخلاق» و «اخلاق دین شناسی» بود. اما به تدریج دامنه بحث به موضوعات دیگر نیز گسترش یافت. دکتر فنایی از چالش های مطرح شده در برابر اندیشه هایش استقبال می کرد و با صبر و حوصله فراوان به یکایک پرسش های ما پاسخ گفت. هرچند این گفتگو با قدری تأخیر منتشر می شود، اما محتوای آن همچنان تازه است. این مصاحبه حاصل گفتگوی آقایان محمد کیوانفر، سیدرضا سجادی نژاد، عباس مهدوی، علی مهجور و سرکار خانم زینب صالحی با دکتر فنایی است.

در باب نسبت پروژه‌ی عقلانيت ـ معنويت با اخلاق

ابوالقاسم فنایی: اگرچه هنجارهای بنیادین عقلانیت مطلق و جهانشمول‌اند، تطبیق این هنجارها بر قلمروهای مختلف اقتضائات مختلفی دارد. مثلاً اگر گوهر عقلانیت نظری را در قالب انگاره‌ی «تناسب دلیل و مدعا» صورت‌بندی کنیم، می‌توانیم ادعا کنیم که برای پذیرش هر مدعایی باید دلیل متناسب با آن را طلب کرد.

خدا همچون ناظر آرمانی (2)

 ابوالقاسم فنایی: ما به ناظر آرمانی نیاز داریم، چون حکم اخلاقی یا حکم درست اخلاقی به حسب تعریف چنین است: «حکم ناظری آرمانی که از منظری اخلاقی به موضوع می‌نگرد». درواقع ادعا این است که خطاهایی که ما انسان‌ها در تشخیص حکم اخلاقی مرتکب می‌شویم یا ناشی از این است که از «منظر اخلاقی» به موضوع نمی‌نگریم و یا ناشی از این است که «ناظر آرمانی» نیستیم. بنابراین، برای جلوگیری از خطا در تشخیص حکم اخلاقی ما به ناظری آرمانی نیاز داریم که از منظری اخلاقی به موضوع بنگرد، و بر اساس آموزه‌های دینی برترین و کامل‌ترین مصداق این ناظر آرمانی خداوند است.

 

مکتب کرامت و عدالت
 جلسه اول 
جلسه دوم 
 
 
فلسفه از تعبير جهان تا تغيير جهان
تقدیر ما تدبیر ما
خلقت و تکامل مغز و روان
در جست و جوی فضاهای گمشده

کتاب‌ها

Copyrights ® 2007 همه حقوق برای "سایت فرهنگی نیلوفر" محفوظ میباشد.
نقل مطالب با ذکر منبع مجاز است.
info@neeloofar.org