درسی از دیروز برای سیاست امروز/ توحیدِ محمّد و همبستگی اجتماعی

جواد شریفی: یک پدیده نو و تازه وقتی در جامعه خواهان می یابد و با اقبال روبرو می شود که نیازی از جامعه را برطرف سازد. جامعه نیز هنگامی دست از سنت می شوید و پدیده نوینی را پذیرا شود که کارکردی مثبت برایش به همراه داشته باشد. ویژه آن که این پدیده از مقوله فرهنگ و دین باشد که…

جواد شریفی: یک پدیده نو و تازه وقتی در جامعه خواهان می یابد و با اقبال روبرو می شود که نیازی از جامعه را برطرف سازد. جامعه نیز هنگامی دست از سنت می شوید و پدیده نوینی را پذیرا شود که کارکردی مثبت برایش به همراه داشته باشد. ویژه آن که این پدیده از مقوله فرهنگ و دین باشد که تغییر و تحول در آن، بسیار سخت تر و زمانبَر تر می باشد. پذیرفتن یا وانهادن هر پدیده ای از سوی جامعه بسته به این است که چه نیازی از جامعه را برآورده ساخته یا از آن فروگذار کرده است! 

 

این قاعده را در مورد جامعه عرب صدر اسلام بکار می گیریم.

اعراب صدر اسلام پذیرای اسلام شدند زیرا به آموزه های توحیدی جناب محمد نیاز داشتند. توضیح این که: اعراب(قریش) در چند دهه قبل از بعثت جناب محمد، به تجارت فرامرزی نسبتا گسترده ای با هند و شام و روم روی آوردند. عدم امنیت و رواج غارتگری در شبه جزیره، بدون وجود متحدان و هم پیمانانی از دیگر قبایل، ناممکن می نمود. هم پیمان شدن قبایل این امکان را فراهم می ساخت تا تجارت ها بدون آسیب دیدن از غارت و با موفقیت کامل انجام گیرد و هر دو قبیله نیز از سود تجارت بهره مند شوند. یکی از محورهای اتحاد میان قبایل اعراب قبل اسلام، معبود مشترک بود. قبیله فروتری که به قبیله ای فراتر و تواناتر از خود می پیوست؛ بت و معبود پیشین خود را نیز وا می گذارد و بتِ قبیله هم پیمان را به عنوان معبود تازه خویش بر می گزید. معبود مشترک، محوری برای اتحاد و هم پیمانی قبایل می گشت تا در سایه امنیت حاصل از آن، تجارت ها آسیب نبیند.

توحیدی که در آموزه های بنیادین جناب محمد بود از آن جا که به معبودی مشترک فرا می خواند؛ عنصر محوری مناسبی برای همبستگی و هم پیمانی قبایل مختلف بود. از آن جا که آموزه توحید، نیاز جامعه عربی به امنیت و همبستگی و رونق تجارت را پاسخ می گفت؛ با اقبال خوبی روبرو شد چنانکه که بسیاری از اعراب شبه جزیره، پس از بیست و سه سال، دین نوین محمد را پذیرفته بودند؛ در حالی که می دانیم این مدت برای تغییرات فرهنگی پردامنه ای چون تغییر دین یک ملت، زمان اندکی است. (رک: المفصل فی تاریخ العرب،جواد علی. تاریخ فقه اسلامی، حامد خانی)

**********

اساسا صلح و امنیت و آرامش در سایه نیاز متقابل و دوسویه فراهم می شود. احساس نیاز مشترک و دوسویه است که همبستگی را افزایش می دهد و جلوی تکصدایی و تکروی را می گیرد. استقلال گرایی و خود کفایی حداکثری، از آرمان های دولت های اقتدارگرا و خشونت طلبی مانند آلمان نازی می باشد. نازی ها بر پایه همین پندار استقلال و خودکفایی شان آتش جنگ را در جهان شعله ور ساختند. اگر آن ها خود را بی نیاز از دیگر کشورها و مردمانشان نمی دانستند؛ ظلم و خشونت بر آن ها روا نمی داشتند.

برای گسترش صلح و امنیت و آرامش نیز باید همین روش را در پیش گرفت. احساس نیاز به دیگران است که ما را به همکاری با آن ها وا می دارد. باید بهانه “استقلال و خودکفایی” را برای کوفتن بر طبل تکصدایی و یکه تازی از دست دولت های اقتدارگرا و خشونت طلب بازپس گرفت و مردمان را آگاهانید که مهم ترین نیاز امروز انسان ها، بیش از آن که “خودکفایی ملّی” باشد؛ “صلح و آرامش جهانی” است؛ همکاری از خود کفایی ارزشمند تر است؛ همکاری با دیگر کشورها و مردمانشان نیاز های ما را برآورده خواهد کرد اما جنگ و درگیری و تنش، ما را از نیازهای اساسی و اولیه مان نیز محروم می کند. 

این گزاره ها از دهان یک سکولار غربزده بیرون نیامده بل آموزه هایی برگرفته از منش و روش پیامبر عقلانیت و رحمت جناب محمد بن عبدالله می باشد.

 

مطالب دیگر از این نویسنده:

“چرایی گذار به سوی فقه نو اندیشانه” / “فتاوای تامل برانگیز در فقه سنتی شیعه”

۰ ۰ آرا
ارزیابی شما

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:

guest
8 دیدگاه ها
Inline Feedbacks
مشاهده همه ی نظرات
ابوالفضل
ابوالفضل
مرداد 29, 1396 7:19 ق.ظ

باسلام .جناب اقای شریفی و سایر دوستان نام پیامبر گرامی را فقط با اسم کوچک و بدون صلوات وسلام بر ایشان دور از ادب است.ضمنا در میان بزرگان خوب بود به مقدس اردبیلی و نظایر ایشان که نظراتی کاملا متفاوت دارند اشاره می کردید.

جواد شریفی
جواد شریفی
دی 11, 1395 7:51 ق.ظ

[quote name=”علیرضا”]جناب شریفیشما متولد ۷۳ هستید والان که سال۹۵ است ۲۲ سال دارید بعد از دیپلم ۴سال وقت دروس حوزوی داشته اید که ان هم از ادبیات عرب افزون نمیشود و شروع به نظریه پردازی کرده اید. تعجبی ندارد که لحن سخن گویای معلومات شما در حوزه دین است اندکی صبر کنید البته همین نظریات را در طول تحصیل در حوزه محک بزنید فرصت نظریه پردازی زیاد استیادم است از انییشتن در جایی خواندم : دو چیز زیاد سرو صدا می کند خرده پول و خرده معلومات. انشاءالله که دومی شامل شما نباشدالبته خود در ۱۰ تا۱۵ سال آینده به… مطالعه بیشتر»

علیرضا
علیرضا
آذر 1, 1395 12:08 ب.ظ

جناب شریفیشما متولد ۷۳ هستید والان که سال۹۵ است ۲۲ سال دارید بعد از دیپلم ۴سال وقت دروس حوزوی داشته اید که ان هم از ادبیات عرب افزون نمیشود و شروع به نظریه پردازی کرده اید. تعجبی ندارد که لحن سخن گویای معلومات شما در حوزه دین است اندکی صبر کنید البته همین نظریات را در طول تحصیل در حوزه محک بزنید فرصت نظریه پردازی زیاد استیادم است از انییشتن در جایی خواندم : دو چیز زیاد سرو صدا می کند خرده پول و خرده معلومات. انشاءالله که دومی شامل شما نباشدالبته خود در ۱۰ تا۱۵ سال آینده به این… مطالعه بیشتر»

جواد شریفی
جواد شریفی
آبان 20, 1395 7:59 ق.ظ

[quote name=”فرقان”]یک کلام: این ادعا که محمد توحید را برای همبستگی جامعه و انتفاع اقتصادی مردم بنا نهاد (به قول خودتان: [quote]آموزه توحید، نیاز جامعه عربی به امنیت و همبستگی و رونق تجارت را پاسخ می گفت؛ با اقبال خوبی روبرو شد[/quote]) از کجا آمده؟مستندات تاریخی به طور مستقیم می گویند؟استنباط مورخان است؟در دو منبعی که فرمودید مستقیماً آمده؟استنباط خودتان است؟اگر استنباط خودتان است استدلال محکمی از آن در متن وجود ندارد. ضمن اینکه پیشفرضهایتان هم نه مستقیما تاریخی اند و نه مستدل!همین! ضمن اینکه این رویکرد پیامدهای نامطلوبی دارد!![/quote] فرق است میان اینکه این آموزه برای پاسخ به این… مطالعه بیشتر»

فرقان
فرقان
آبان 18, 1395 8:03 ب.ظ

یک کلام:
این ادعا که محمد توحید را برای همبستگی جامعه و انتفاع اقتصادی مردم بنا نهاد (به قول خودتان: [quote]آموزه توحید، نیاز جامعه عربی به امنیت و همبستگی و رونق تجارت را پاسخ می گفت؛ با اقبال خوبی روبرو شد[/quote]) از کجا آمده؟
مستندات تاریخی به طور مستقیم می گویند؟
استنباط مورخان است؟
در دو منبعی که فرمودید مستقیماً آمده؟
استنباط خودتان است؟
اگر استنباط خودتان است استدلال محکمی از آن در متن وجود ندارد. ضمن اینکه پیشفرضهایتان هم نه مستقیما تاریخی اند و نه مستدل!
همین! ضمن اینکه این رویکرد پیامدهای نامطلوبی دارد!!

جواد شریفی
جواد شریفی
آبان 18, 1395 5:27 ق.ظ

[quote name=”فرقان”]توصیه مشفقانه این برادر! این است که حضرتعالی زیاد با حوزه و حوزویان در ارتباط نباشید چرا که اخلاق شان در شما اثر کرده! توصیه هایی از قبیل شما که نخوانده اید بروید بخوانید و کمی تامل کنید و دقت کنید و بفهمید و … دوره شان به سر آمده. روزگار نقادی است!! متعجبم از سایت نیلوفر که روزی با نام ملکیان (استاد اندیشه ورزی نقادانه) گره خورده بود جولان گاه تجاهل و تمسخر و تبختر شده است. اینقدر نوشته و نویسنده اندک است؟!! شما می خواهید جهانی سازی را از سیره پیغمبر بیرون بکشید؟ آنوقت هر کسی خواست… مطالعه بیشتر»

جواد شریفی
جواد شریفی
آبان 17, 1395 2:18 ق.ظ

[quote name=”فرقان”]وظیفه ما جوانان مطالعه و غور در سخن بزرگان و خواندن متون تخصصی و احصا نکات و تحلیل و نقادی نظریه هاست. عجله در نظریه پردازی و ادای بزرگان را درآوردن نه به درد خود ما میخورد و نه کس دیگری. مطمئناً چندسال دیگر به نوشته های و نظریه پردازی های اینگونه خود خواهیم خندید. استقراء یک نظریه اجتماعی بر اساس تفسیر و تحلیل خود از یک مورد پدیده اجتماعی و سعی در تعمیم آن خطایی است که اسب چموش جوانی و کم سوادی ( کم سوادی توهین نیست اقتضای سن کم است!!) ما را به آن می کشاند.… مطالعه بیشتر»

فرقان
فرقان
آبان 16, 1395 3:14 ب.ظ

وظیفه ما جوانان مطالعه و غور در سخن بزرگان و خواندن متون تخصصی و احصا نکات و تحلیل و نقادی نظریه هاست. عجله در نظریه پردازی و ادای بزرگان را درآوردن نه به درد خود ما میخورد و نه کس دیگری. مطمئناً چندسال دیگر به نوشته های و نظریه پردازی های اینگونه خود خواهیم خندید. استقراء یک نظریه اجتماعی بر اساس تفسیر و تحلیل خود از یک مورد پدیده اجتماعی و سعی در تعمیم آن خطایی است که اسب چموش جوانی و کم سوادی ( کم سوادی توهین نیست اقتضای سن کم است!!) ما را به آن می کشاند. [quote]این… مطالعه بیشتر»

فهرست
8
0
دیدگاه خود را با نویسنده و خوانندگان در میان بگذاریدx
()
x