ضمیمه‌ای برای مقاله قرائت نبوی از جهان ۱۵

قرائت نبوی از جهان
 استاد محمد مجتهد شبستری با انتشار یادداشتی به جمع‌بندی خود از مجموعه مقالات پانزده‌گانه‌ی “قرائت نبوی از جهان” پرداخت.  دکتر شبستری در این نوشتار آیات قرآن را به سه بخش تقسیم کرده است که هر کدام گونه‌ای از فهم است؛ بخش اول فهم جهان طبیعت است. بخش دوم فهم کنش‌گری‌های…

قرائت نبوی از جهان (۱۵)

قرائت نبوی از جهان
محمد مجتهد شبستری: پیشتر گفته ­ام قرآن براساس «فهمی تفسیری» از حوادث و تحولات جهان به مثابه افعال خداوند شکل گرفته است و قرآن «فهم» است و نه اِخبار از واقعیات عالم خارج و نیز گفته ­ام این پیامبر اسلام است که این فهم را اظهار می­ کند و سخن…

قرائت نبوی از جهان (۱۴)

قرائت نبوی از جهان
 انسانیّت کلام قرآنی و حقیقت تجربه محمدی تاریخ انتشار ۱۳/۳/۱۳۹۲ محمد مجتهد شبستری: ۱- آیا پیامبر اسلام ادعا کرده جمله‌هائی را به زبان انسانی از سوی خدا دریافت می‌کند و آن‌ها را برای دیگران بازگو می‌کند و آیات قرآن، همان بازگو شده‌ها است؟ مشهور در میان مسلمانان این است که…

قرائت نبوی از جهان (۱۳)

قرائت نبوی از جهان
محمد مجتهد شبستری: نظریه معتزله این است که متن قرآن را خداوند «آفریده» است. نظریه فیلسوفان این است که متن قرآن «کلام تمثّلی» است. پیامبر اسلام با عقل فعال متصل شده و حقایق و معارف ابدی آن عالم در عالم عقل و عالم مثال و عالم حس پیامبر منعکس و…

قرائت نبوی از جهان (۱۲)

قرائت نبوی از جهان
 محدودیت‌های تجربه فهم متن تاریخ انتشار: ۱۸/۴/۱۳۹۱ محمد مجتهد شبستری: ۱- در مقالات پیشین گفته‌ام فهم همگانی از متن قرآن معطوف به این تجربه است که یک انسان مدعی نبوت و رسالت در بطن و متن زندگی اجتماعی ـ تاریخی انسان با این متن با آن‌ها سخن می‌گوید. گفته‌ام این…

قرائت نبوی از جهان (۱۱)

قرائت نبوی از جهان
تمام متون ربانی و از جمله متن‌هائی که دین‌شناسان آن‌ها را «متن مقدس» می‌نامند تاریخ پیدایش دارند، گاهی تاریخ روشن و گاهی تاریخ با ابهام. هیچ متن مقدسی یکباره از آسمان پائین نیفتاده و یا از دل زمین سبز نشده است. با قطع نظر از عقاید مؤمنان درباره متن مقدس،…

قرائت نبوی از جهان (۱۰)

قرائت نبوی از جهان
محمد مجتهد شبستری: به نظر ما این فهم جدید تنها با تفسیر تاریخی آن متون مورد نظر  میسر می‌شود. تفسیر تاریخی این است که کوشش کنیم به آن زمینه های تاریخی ـ اجتماعی که آن متون در آغوش آنها به وجود آمده و ناظر به آن ها شکل گرفته و…

قرائت نبوی از جهان (۹)

قرائت نبوی از جهان
 محمد مجتهد شبستری ۱۴/۴/۱۳۸۹ فهمیدن انسان یا فهماندن خدا؟ در مقالات پیشین، همواره بر تحلیل فهم مشترک مؤمن و غیرمؤمن از متن قرآن تکیه نموده‌ام. در آنها استدلال کرده‌ام که این فهم بدون مفروض بودن یک گوینده انسانی برای این متن ممکن نیست. منظور از این فهم مشترک این نیست که…

قرائت نبوی از جهان (۸)

قرائت نبوی از جهان
 قرآن (مُصحف شریف) یک متن تاریخی است، نه یک متن ماوراء‌الطبیعی!؛ کلام نبوی در نگاهی دیگر محمد مجتهد شبستری: ۱. دو سال از نشر نخستین مقاله قرائت نبوی از جهان در فصلنامه مدرسه، می‌گذرد. اکنون ضروری می‌بینم مدعای اول آن مقاله را با در نظر گرفتن پاره‌ای نکات مهم که…

قرائت نبوی از جهان (۷)

محمد مجتهد شبستری: می‎توانیم لُبّ‎‎لباب موضوعات متعددی را که برای توضیح نظریۀ «کلام نبوی» در مقالات یکم تا پنجم از سلسله مقالات «قرائت نبوی از جهان» آورده‎ام در چند مطلب اساسی زیر خلاصه کنیم: ۱. منظور از «کلام» که در آن مقالات امکان نسبت آن به خدا نفی و امکان…

قرائت نبوی از جهان (۵)

پیش فرض‌های تفسیر آزاد قرآن (۵) نصّ‌‌‌گرائی فقهی و قرآن نامفهوم تنها پاره‌ای از فیلسوفان مسلمان (ملاصدرا) نیستند که قرآن را نامفهوم می‌سازند، فقیهان نصّ‌‌گرا هم همین کار را می‌کنند. فقیه وقتی می‌گوید تمام احکام جزائی و یا احکام ارث و یا احکام خانواده و… که در قرآن آمده باید…

قرائت نبوی از جهان (۴)

پیش فرضهای تفسیر آ‍زاد قرآن (۳) نظریۀ ملاصدرا و نامفهوم شدن قرآن در مقالۀ قرائت نبوی از جهان (۲) گفتم نه تنها نظریۀ کلامی رائج و مشهور، بلکه تبیین فیلسوفان و عارفان مسلمان نیز از وحی، قرآن را از قلمرو مفهوم همگان بودن خارج می‌کند. حال که در مقاله گذشته…

قرائت نبوی از جهان (۳)

پیش فرضهای تفسیر آ‍زاد قرآن (۲) مقتضَیات فهم و مقتضَیات ایمان در الهیات و عرفان ادیان ابراهیمی موضوعات مهمی پیرامون کتابهای مقدّس مطرح شده که می‌توان آنها را به چهار بخش عمده زیر تقسیم کرد: (بیشتر…)

قرائت نبوی از جهان (۲)

کلام خدا و کلام انسان پیش‌فهم‌های تفسیر آزاد قرآن ۱- مدّعاهای اصلی مقاله: مقالۀ «قرائت نبوی از جهان» که در فصلنامۀ مدرسه شماره ۶ چاپ شد نظریه‌ای فلسفی یا الهیاتی یا علمی درباره حقیقت کلام الهی یا وحی یا تجربه نبوی و مانند اینها نیست. آن مقاله نظریه‌ای است درباره…

قرائت نبوی از جهان (۱) بخش دوم

در اینجا چند نمونه از آیات کلیدی در این باب را نیز، نسبتاً با تفصیل می‌آورم و مطالعه سایر موارد را که بسیار زیاد است به خوانندگان گرامی واگذار می‌کنم. قرائت نبوی از سرنوشت انسان: «خدا، انسان را از گلی خشک از گلی سیاه و بدبو آفرید (سوره ۱۵ آیه…
فهرست