روشنفکری دینی در گذر زمان

گفت و گو
آرمان- فرهاد فرزاد: موضوع روشنفکری در ایران، که از اوایل دوره قاجار آغاز و تاکنون ادامه داشته است، فراز و فرودهایی را طی این دوره به خود دیده است. نظرات و دیدگاه‌های متفاوتی در مورد وظایف روشنفکران و نیز زمینه روشنگری آنان با توجه به شرایط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی…

کارنامه روشنفکری دینی در باب اخلاق و حقوق بشر،در گفت و گو با آرش نراقی

آرش نراقی
 آرش نراقی: تمایز مهمی میان پروژه “روشنفکری دینی” و “الهیات نواندیشانه” وجود دارد که متأسفانه چندان مورد توجه نبوده است. کار روشنفکر دینی در اساس کاری روشنفکرانه است و غایت اصلی او بسط و گسترش پروژه‌ی مدرنیت در متن یک جامعه‌ی دینی است. اما کار الهی‌دان نواندیش در اساس کاری…

کارنامۀ روشنفکران دیندار در قلمرو اخلاق در گفت‌وگو با ابوالقاسم فنایی

ابوالقاسم فنایی
ابوالقاسم فنایی: تعریفی که من از روشنفکری دینی دارم، همان تعریفی است که با شنیدن این تعبیر در ذهن عموم مخاطبان فارسی‌زبان پدیدار می‌‌‌شود. بر اساس این تعریف، روشنفکر دینی یعنی روشنفکر دیندار، یعنی کسی که هم درد و دغدغه‌های روشنفکرانه دارد و در داشتن این دردها و دغدغه‌ها با…

طالقانی، سنت تفسیری و روشنفکران مسلمان

تقی رحمانی
مسعود رفیعی‌طالقانی: این گفت‌وگو بیشتر به سنت تفسیری طالقانی پرداخته است. تقی رحمانی از جمله روشنفکران دینی است که روزگاری به او و همفکرانش می‌گفتند شریعتیست‌های جوان. آنها هم البته انکار نکردند اما به نظر می‌رسد رحمانی خودش علاقه‌ای ندارد که در یک سنت محدود بماند. وقتی پای حرف‌های او…

روشنفکری دینی در گفت‌وگو با مصطفی ملکیان

مصطفی ملکیان
” من به رغم احترامی که برای روشنفکران دینی قایل هستم و می دانم در کارنامه آنها چیزهای آموختنی به وفور وجود دارد، اما وقتی در اصل پروژه روشنفکری دینی تأمل می‌کنم، می‌بینم که روشنفکران دینی ما به واقع، مدرنیته را اصل گرفته‌اند و برای هر چیز مقبولی که در…

روشنفکری دینی نه ؛ روشنفکر دیندار آری

محمد مجتهد شبستری
● این چند سال خبری از شما نداشتیم. به نظر می‌رسید مجتهد شبستری علاقه‌ای به حضور در فضای عمومی ندارند. ◊ منظورتان از فضای عمومی چیست؟ ● منظورم معنای ساده حوزه عمومی‌ای است که اصولا روشنفکران در آن به نشر آرا و اندیشه‌هایشان می‌پردازند. حال چه به صورت سخنرانی و…

آسیب‌شناسی «روشنفکری دینی»* ـ قسمت دوم

مصطفی ملکیان
مصطفی ملکیان: اگر کسی بگوید که بزرگترین مشکل ما چیست. من می‌گویم فرهنگ ماست. فرهنگ مردم مشکل دارد که بازتابش در عالم سیاست به این صورت خود را نشان می‌دهد. بنابراین، سیاست‌زده نیستیم و اصالت را به سیاست نمی‌دهیم، اصالت را به فرهنگ می‌دهیم. خب اگر اصالت را به فرهنگ…

ملاحظاتی در باب اخلاق و ادب روشنفکری ـ ابوالقاسم فنایی (متن کامل)

ابوالقاسم فنایی
«اصطلاح ”روشنفکری دینی“ و به تبع آن اصطلاح «روشنفکری سکولار»، که در میان نخبگان ما رواج یافته، هم غلط است و هم غلط‌انداز. غلط است به خاطر اینکه چیزی که ذاتاً فرادینی و سکولار است بالعرض دینی نمی‌شود. و لذا دوگانه‌ی روشنفکری دینی/ روشنفکری سکولار به همان مقدار نادرست است…

آسیب‌شناسی «روشنفکری دینی»* ـ قسمت اول

مصطفی ملکیان
 اشاره: آنچه در ادامه از نظر خوانندگان گرامی می‌گذرد، بخش نخست از صورت مکتوب سخنرانی استاد مصطفی ملکیان در همایش “دین و مدرنیته۲” است. ملکیان در آغاز سخنان خود با نقد مفهوم “روشنفکری دینی”، آن را تناقض‌آمیز معرفی می‌کند و از هفت پیش‌فرض نامنقّحی یاد می‌کند که «تا تمامش اثبات…

روشن‌فکری دینی و سنت علمی در ایران

مصطفی ملکیان
محمد میلانی ـ اشاره: مصطفی ملکیان نسبت به چند سال‌گذشته هیچ تغییری در وجوهات اخلاقی نکرده است؛ همچنان آرام با نگاه‌های عمیق، تمرکز قبل از ادای سخن و همان تبسم زیبا و از همه مهم‌تر این‌که هنوز هم مایل نیست تصویری از وی در مصاحبه‌ها نشان داده شود. آن‌چه می‌خوانید…

دین و جهانی شدن؛ بازنگری در دین تاریخی

مصطفی ملکیان
دین تاریخی واقعاً نه به لحاظ مصلحت‌اندیشانه و نه به لحاظ حق‌طلبانه مورد دفاع نیست. به لحاظ مصلحت‌اندیشانه مورد دفاع نیست، یعنی اگر شما بخواهید بر این دین تکیه کنید، در روند جهانی عقب می‌مانید و عقب ماندن از روند جهانی یعنی از میان رفتن. اما حق‌طلبانه هم نیست، یعنی…

حوزه و دنیای جدید؛ قداست، عقلانیت ، علمانیت

مصطفی ملکیان
متن حاضر حاصل گفت‌و گوی مجله‌ی راه‌ نو با استاد مصطفی ملکیان درباره‌ی آثار مباحث کلامی – فلسفی جدید بر حوزه‌های علمیه، روشنفکری دینی، سنت‌گرایی، عقلانیت، سکولاریسم و … است که نخستین بار در سال ۷۶ در همان مجله انتشار یافت. ملکیان در این گفت‌وگو درباره دل‌نگرانی‌های فرجامین خود گفت:…